LED Informatie

Hoe kan ik wattages van LED verlichting vergelijken met bijvoorbeeld halogeen of gloeilamp?

Vergelijking verbruik LED - Gloeilamp - SpaarlampHet zal voor veel mensen geen verassing meer zijn dat LED veel energiezuiniger is dan 'normale' verlichting. Met minder wattage komt er meer licht uit een LED lamp. Dat komt door het rendement van een LED. Ter vergelijking: Bij een gloeilamp wordt slechts 5% van de energie omgezet in licht en bij een moderne LED is dit nu al 50%.

Maar belangrijker is nog de efficiëntie van de lichtbron. Hoeveel licht wordt er precies uitgestraald per eenheid energie die erin gaat. Dit wordt uitgedrukt in lumen/watt.  Lumen is een eenheid voor de hoeveelheid uitgezonden licht. Een vergelijking:

Gloeilamp: 10 Lumen / Watt
Halogeen: 7 Lumen / Watt
Spaarlamp: ~55 Lumen / Watt
LED: 55 - 161 (!) Lumen / Watt

Zoals je kunt zien zit er een behoorlijke range in de lichtopbrengst van een LED. Dit is namelijk sterk afhankelijk van een aantal factoren. Een belangrijke factor is het soort halfgeleidermateriaal waarvan de LED is gemaakt. Een tweede punt is de kleur, een witte LED (van bijvoorbeeld 5.000K) is aanzienlijk efficiënter dan een warm witte LED (3.000K), 1,5x meer licht is geen uitzondering.  Als laatste is de fabrikant van belang, de een maakt gewoonweg betere LEDs dan de ander.

Als je de waarden vergelijkt dan zie je bijvoorbeeld dat een 50W halogeenspot al snel 400 lumen kan opbrengen, de gemiddelde LED lamp haalt dit echter niet. Toch worden er vergelijkende waardes gegeven vaak door de fabrikant. De redenering is dan dat halogeen veel breder uitstraalt en LED een smalle straal heeft, binnen die smallere straal is de lichtopbrengst dan vergelijkbaar.

Al met al zijn we er nog niet helemaal met LED verlichting, maar de lichtopbrengst van de nieuwe generatie LEDs neemt razendsnel toe. Over een paar jaar...  Voor de mensen die nu LED verlichting aanschaffen: er is dus helaas geen tabel die de wattages vergelijkbaar maakt. Neem bij aanschaf liever de lichtopbrengst mee in de overweging.

Dimmen van LED verlichting

Het dimmen van LED verlichting blijft een hot topic. Dit is te merken aan de klantvragen in de webshop en aan het aantal hits van het erste blog artikel hierover. Er blijkt te weinig informatie hierover beschikbaar op het internet. Laten we een aantal praktische tips en informatie hierover geven.

Kan het?
Allereerst is het zeker mogelijk om LEDs te dimmen. Daar is geen twijfel over mogelijk. Het is de elektronica in de lamp of armatuur waar deze LEDs inzitten die bepaalt of en hoe deze gedimd kan worden. Over het algemeen kan prima worden gesteld dat een 230V ledlamp niet geschikt is om te dimmen (tenzij anders vermeld). U kunt het wel proberen met een normale dimmer. Vaak zal een kleine verandering in lichtintensiteit ervaren worden en gaat hij op ongeveer 80-90% uit.

12V wel
Daarnaast is het overgrote deel van het aanbod aan LED lampen, spots, strips, inbouwarmaturen etc gemaakt voor gebruik op 12V (ook 24V in het professionele segment). Deze verlichting is over het algemeen prima dimbaar. Wederom hangt dit af van de elektronica in de lamp zelf. Soms is er een overspanningsbeveiliging aanwezig die een ongewenst effect heeft op de dimmer. Maar in de meeste gevallen dus wel.

Wat heb ik er dan voor nodig
Er zijn vaak dure oplossingen te vinden op het internet. Onbegrijpelijk! De techniek achter het dimmen van LED verlichting is veelvuldig PWM. Zonder daar hier verder op in te gaan (bekijk de link daarvoor) is dit een heel simpel elektronisch principe. In feite het heel snel aan en uit zetten van de stroom, waardoor de verlichting lijkt zachter te branden. De basic uitvoeringen van dit soort dimmers zijn maar weinig verkrijgbaar op het internet. Het is echter het enige ‘exotische’ product wat u nodig heeft.

LED dimmer, transformator en een draaidimmer… Dat is alles!
Dus  een LED PMW Dimmer heeft u nodig. Dit is het apparaatje dat u met een draaidimmer kan bedienen om 100% PWM stroom te geven of 0% PWM stroom (simpel gezegd). Een (inobuw)draaidimmer, dit kan een 0-10V sturing zijn zoals in de link. In plaats van de 0-10V sturing kunt u ook een simpel 100 kOhm potmeterje voor gebruiken (zie oa conrad.nl). Die kost 2 euro.  Als laatste een simpele transformator en u bent klaar.

Ok, maar hoe sluit ik het aan? 
Een plaatje zegt vaak meer dan duizend worden. Bekijk de afbeeldingen hieronder en daaronder de uitleg.
 Dimmen van LED verlichting   Deel 2   Wat is er voor nodig? Dimaansluiting met potmeter
De gemakkelijkste oplossing is LED verlichting aan te sluiten op een 12V LED dimmer, gevoed op 12V door een normale transformator. De transformator wordt op 230V aangesloten. Nu zal de lamp op 100% staan wanneer de stroom erop staat.
Maar we willen hem kunnen dimmen… Dus er wordt een klein regelcircuit op de LED dimmer aangesloten. Dit regelcircuit is in voorbeeld 1 een simpel 0-10V stuurstroompje van eenelektronische halogeen/TL draaidimmer (vaak een inbouwmodel, verkrijgbaar bij iedere bouwmarkt). Maar een simpele 100 kOhm potentiometer is ook mogelijk. De draaidimmer wordt vaak in serie met transformator aangesloten.

Tot slot
Drie dingen heeft u dus nodig. Een PWM dimmmer, een draaidimmer om deze te bedienen en een simpele transformator. Deze manier van dimmen werkt met de meeste 12V LED verlichting. Het werkt uitstekend voor LED strips .Uitzonderingen zijn er met bepaalde spots. Wilt u zeker weten of het dimmen voor u lamp of andere LED verlichting mogelijk is

Soorten Fittingen

E27 Fitting

Waarschijnlijk de meest voorkomende fitting in Nederland. De meeste gloeilampfittingen zijn E27, ook wel een dikke fitting genoemd. Het is ook mogelijk hier op PAR lampen aan te sluiten.

Diameter fitting: 26-27 mm (Medium Edison Screw (ES))
Spanning: 230 V

E14 Fitting

Kleiner dan de E27 is de E14 fitting. Deze wordt steeds populairder in armaturen omdat hij er wat sierlijker uitziet.

Diameter fitting: 14-17 mm (Small Edison Screw (SES))
Spanning: 230 V

Uitleg - GU10 schematisch weergave

 

GU10 Fitting

Een zogenaamde bajonetsluiting, een uiterst efficiente manier van verbinden. Voornamelijk gebruik voor spotjes. In tegenstelling tot spots met GU4 of GU5.3 fittingen zijn GU10 spots vaak geschikt voor 230V. 

Afstand tussen pinnen: 10 mm. 
Diameter fitting: ong 23 mm.
Spanning: 230 V

 

MR16 Fitting

Een Bipin voet of ook wel steekvoet genoemd. De afstand tussen de pinnen is het getal in de naam. In dit geval gelden de volgende specificaties:

Afstand tussen pinnen: 5,33 mm.
Diameter pin: 1,56 mm
Spanning: 12 V